Toen Bowie leefde

Something happened on the day he died. Maandagochtend, heel vroeg. Ik tast in het duister naar mijn telefoon en laat de wereld binnen aan de hand van duimvegen, filters en hashtags. Slechts één naam wordt herhaald: honderd keer, duizend keer, miljoenen keren. Oneindig. Het is bijna een gebed, doorspekt van superlatieven. Een smeekbede eerder, besef ik snel. De wereld uit koppig het ongeloof zoals dat alleen gebeurt bij de mensen waar je zielsveel van houdt: ‘Dit kan niet waar zijn. Neen.’ De vreemdste vogel is gaan vliegen, just like that bluebird.

Verbazen mag het eigenlijk niet. Uiteindelijk stopt het allemaal. En verbazen doet het toch. Het kwam nooit bij mij op dat Bowie zomaar zou sterven zoals andere mensen dat zomaar doen. De dood lijkt gruwelijk alledaags wanneer het over helden gaat. Het is een gevoel dat ik met veel mensen deel, heb ik gemerkt: de indruk dat Bowie onsterfelijk was. Dat het zo wel moest zijn. Dat het haast niet anders kon. Meer dan mens leek Bowie buitenaards onwerkelijk, en daarom vast en zeker gespaard van zoiets triviaal als aftakeling of sterven. Kanker dan nog, kom op zeg. Belachelijk banaal in vergelijking met wie hij was.

Natuurlijk, niemand krijgt een vrijpas van het universum. Ook helden niet. Die realiteit leek Bowie zelf al aanvaard te hebben. Zo getuigt de plaat die vorige week verscheen. Bij Bowie was het leven een voorstelling, eentje waarvoor iedereen op de eerste rij wou zitten. En nu, op het einde, kregen we ongemerkt allemaal dat begeerde plekje. Een muzikaal testament op zijn laatste verjaardag. Die finale snik klonk nooit zo schoon, zo complexloos en zo puur. Achteraf gemakkelijk. Ik wou dat ik dat over alles kon zeggen. Een trieste glimlacht krult om onze lippen omdat hij ons alweer in de luren heeft gelegd. Hoe hij ons daar aan die eindmeet nog zo verrassen kon, hoe hij ons nog zo stevig bij het nekvel kon grissen – het getuigt van zijn erfenis. Met een meesterlijk album wordt zelfs de dood een kunstwerk, net als hoe hij het met alles deed: de goddelijke show die zijn leven was, tot het doek valt.

Bowie eiste de aandacht op zonder zichzelf ooit toe te laten om op zijn lauweren te rusten, de eerste die de roem volledig ontrafeld had en ons daarover vertelde. Ver zijn tijd voor, zeggen ze. Maar Bowie was geen toekomstvoorspeller, hij zette de tijd zelf naar zijn hand. Hij was de fragmentarische maatschappij-Messias die lang voor ons al de pijnpunten inkleurde, alles in de vorm van een prachtige popcultuurrevolutie die wel degelijk uitgezonden werd op televisie. Hij gaf ons het antwoord voor de vraag werd gesteld. Je moest gewoon goed opletten. Helaas is dat iets waar wij, immer koppig ras, nooit zo goed in zijn geweest. Toch deed Bowie nooit water bij de wijn, hij voerde ons simpelweg dronken. Lazarus.

Van Ziggy Stardust tot de Thin White Duke, van filmster tot zanger, van junkie tot fashionicoon, van gender bender tot altijd artiest. Bowie leerde ons meer dan wat ook dat de mens maakbaar is. Hij suste dat anders zijn een meerwaarde is, geen gebrek. Hij schonk ons maskers alsof het kronen waren en toonde daarmee dat wie we zijn of waar we vandaan komen helemaal geen vaststaand gegeven hoeft te zijn. Persoonlijkheid wankelt tot er een nieuwe versie verschijnt. Geen slechtere of noodzakelijk betere versie, alleen anders deze keer.

Ik hoor de mensen zeggen: ‘Ik ben er echt kapot van.’ Begrijpelijk. Zoveel buitenbeentjes hebben dankzij Bowie hun eigen weg gevonden, aangemoedigd door zijn constante innovatie. Hij, de patroonheilige van de misfits. Zonder Bowie zou de wereld er anders uitzien. Er zouden gaten zijn die niemand nog zou kunnen opvullen. Want sommigen zouden met alles gestopt zijn zonder Bowie die hen aanspoorde: ‘Het is niet te laat. Kijk, zo kan het ook. Of zo. Je kan nog zoveel zijn.

Bowie bewees dat het een kunst is, geen schande, om te veranderen. Van mening. Van interesse. Van persoonlijkheid. Van geslacht. Van stijl. Je kan alles aan jezelf heruitvinden, net zoals Bowie alles aan zichzelf steeds opnieuw uitvond. Identiteit is grenzeloos, misschien zelfs oneindig. Dat is wat ik meeneem van Bowie: dat je als mens nooit een netjes afgerond geheel bent, maar een vorm die kan transformeren of juist scherp uit de hoek kan komen indien nodig.

Tijdens die eerste dag zonder hem lees ik troost online. Ik stuur berichten. Ik bel mensen op. Ik staar voor mij uit en ik ga weer verder. Het is collectieve rouw in honderdveertig tekens of meer. Daar kan je cynisch over doen. Mij maakt het niet uit. Ik zie het zo: Bowie bracht ons samen, nog maar een keer. En ik hou van alles wat ons een beetje meer verbindt. Met elkaar of met onszelf. Dus ja, ik lees troost online. Dit is wat ik daar vind, een gedachte van Dean Podestá: onze wereld is miljarden jaren oud, het universum nog veel ouder dan dat – en wij leefden toen Bowie leefde. De rebel die de wereld zag voor wat het was, het vervolgens opnieuw verpakte en afleverde.

Een uitgedoofde en gitzwarte ster schittert boven ons, wachtend in de ruimte. Daar is Bowie, eindelijk verenigd met de kosmos die hij zo schoon kon bezingen. Onze alien: altijd nieuwsgiering, altijd vreemd en nooit echt op zijn plaats hier bij ons. De originele Starman. Bedankt, Bowie. Honderd keer, duizend keer, miljoenen keren. En zoals jij het deed, zo volgen wij hopelijk jouw voorbeeld: blijven veranderen, blijven innoveren en blijven creëren. Maskers dragen als kronen, ons leven tentoonstellen, iets wat aandacht opeist en ook verdient. Want de dood is onvermijdelijk. Maar het hoeft geen tragedie te zijn wanneer het leven zo mooi ervaren werd. En verdorie, het was zo mooi toen Bowie leefde. The stars look very different today.

Advertenties

7 thoughts on “Toen Bowie leefde

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s